Saturday, October 24, 2026

ഹ്യൂഗോ ലിൻഡോ (എൽ സാൽവഡോർ, ഭാഷ സ്പാനിഷ്,1917 - 1985)

പച്ചയുടെ ശൈത്യകാലം

ഹ്യൂഗോ ലിൻഡോ (എൽ സാൽവഡോർ, ഭാഷ സ്പാനിഷ്,1917 - 1985)

പുരാവൃത്തസാരമിതാ:

കല്ലിൻ കുടൽമാലകളിൽ
ഒരു നിറം ജനിച്ചു.
മരതകമെന്നായിരുന്നു
അതിന്നു പേര്.
വെളിച്ചത്തിനായതു ദാഹിച്ചു.
ഉപരിതലം തേടി,കണ്ടെത്തി,
സഹിച്ചനുഭവിച്ചു.

ദൈവങ്ങൾക്കു മനസ്സിലായി.

"തരിശു സമതലങ്ങളിൽ പച്ചപ്പുണ്ടാവട്ടെ
ആയിരം രൂപങ്ങളിൽ പച്ചപ്പ് ജീവൻ വെക്കട്ടെ.
അതിൽ വിശ്രമിച്ചുകൊണ്ട്
നമ്മുടെ ഏഴു രശ്മികളിലൊന്ന്
ലോകത്തിൻ്റെ അരക്കെട്ടിനെ പ്രകാശിപ്പിക്കട്ടെ"

അങ്ങനെ പച്ചയുണ്ടായി.

പിന്നെയതു പഠിച്ചു,
നല്ലതിൽ നിന്നു തിന്മയിലേക്ക്,
പ്രാക്തന വന്ധ്യ നിഷ്‌കളങ്കതയിൽ നിന്ന്
പഴത്തിൻ്റെ മധുര മുഴുപ്പിലേക്ക്,
സാവധാനം വളരുന്നതിൻ്റെ ശാസ്ത്രം.

(മഴവഴികൾ എന്ന കവിതാപരമ്പരയിലെ ഒരു ഖണ്ഡം)

ഒ വി ഉഷയുടെ കവിതകളെപ്പറ്റി

ഈ കവിതകൾ ശേഷിപ്പിക്കുന്ന ഞാൻ



വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പൊരിക്കൽ ഒരു കവിയരങ്ങു കഴിഞ്ഞ് ഞങ്ങൾ കുറച്ചു കവികൾ അൻവർ അലിയുടെയും അനിത തമ്പിയുടെയും നേതൃത്വത്തിൽ തിരുവനന്തപുരത്തിനു വടക്കുള്ള ഒരു കടൽത്തീരത്ത് രാത്രിയിലെത്തി. പൗർണ്ണമി രാത്രിയിൽ നിലാവത്ത് കടലിൽ കുളിക്കുകയായിരുന്നു ലക്ഷ്യം. അങ്ങനെ നിലാവിൽ തിരകളിൽ മുഴുകിയിരിക്കേ പലരും കവിതകൾ ചൊല്ലാൻ തുടങ്ങി. എൻ്റെ ചുണ്ടത്തു വന്നത് ഈ കവിതയാണ്:

നിറനിലാവിൻ്റെ
രഹസ്യമാം ക്ഷണം
വരിക,ചന്ദനക്കുറി
തൊടുവിക്കാം.

നിലാവിലാർദ്രമാം മണല്പാത
നെഞ്ചമലിഞ്ഞു
നീരവം വിളിച്ചു,
കാൽകളേ,
ചിറകുകളാർന്നു വരിക
രാവിൻ്റെ മറുകരയോളം
നമുക്കു പോയ് വരാം.

സുഹൃത്തുക്കൾ പലരും അന്ന് ഈ കവിത കേട്ടിട്ടുണ്ടായിരുന്നില്ല. എങ്കിലും അതെഴുതിയ ഒ.വി. ഉഷയെ എല്ലാവർക്കുമറിയാം. ഒ.വി. വിജയൻ്റെ അനിയത്തി,കരുണാകര ഗുരുവിൻ്റെ ആശ്രമവുമായി അവർക്കുള്ള അടുപ്പം - അതെല്ലാം എല്ലാവർക്കുമറിയാം. എന്നാൽ അത്ര തന്നെ അറിവ് അവരുടെ കവിതകളെക്കുറിച്ചില്ല. അതിനാരെയും കുറ്റം പറയാൻ കഴിയില്ല. എഴുതുക എന്നല്ലാതെ കാവ്യചർച്ചകളുടെ പരിസരത്തെങ്ങും അവരെ കാണുകയില്ല. അവരുടെ കവിതാപുസ്തകങ്ങൾ വിപണിയിൽ കിട്ടാനുമില്ല. 1995 ൽ തൃശൂർ ഗവ.ട്രെയിനിങ് കോളേജിൽ ബി എഡിനു പഠിക്കുമ്പോഴാണ് അവിടത്തെ ലൈബ്രറിയിൽ നിന്ന് ഒ.വി ഉഷയുടെ ധ്യാനം എന്ന സമാഹാരം ഞാൻ എടുത്തു വായിക്കുന്നത്. അതിലെ പല കവിതകളും അന്ന് ഹൃദിസ്ഥമായതാണ്. പിന്നെവിടെയും ആ പുസ്തകം കണ്ടിട്ടുമില്ല. നിറനിലാവിൽ കടൽത്തീരത്തു വെച്ച് 'ക്ഷണം' ചൊല്ലിയപ്പോൾ അന്ന് എല്ലാവർക്കും ഇഷ്ടമായി. ഒരു കവിയുടെ കവിതയിലേക്കുള്ള ക്ഷണം കൂടിയായിരുന്നു അത്. ആനന്ദം, വിഷാദചന്ദ്രിക, ധ്യാനം തുടങ്ങി പല കവിതകളും ഓർമ്മയിൽ നിന്നു ഞാൻ ചൊല്ലി. കടലിരമ്പുന്ന ആ പൗർണ്ണമി രാത്രി ഒ.വി. ഉഷ എന്ന കവിയുടേതായി മാറി.

അത്യുന്നതത്തിൽ
ഇരുളിൻ്റെ ചില്ലയിൽ
എന്തോ നിനയ്ക്കും പ്രകാശകപോതമേ,
ഒന്നുണരാവു നീ,
രശ്മികളാലേ തുഴഞ്ഞു പോരാവു നീ,
താഴേക്ക്,
സാന്ത്വനം പോലെ ഹിമം മുറ്റി നിൽക്കും
തമസ്സിലൂടെ
എന്നിലേക്ക്,
എന്നിലേക്ക്,
എൻ ചെറുഹൃത്തിൻ
കവാടം തുറന്നു ഞാൻ


എന്നു ചൊല്ലി നിർത്തിയപ്പോൾ അനിതക്ക് ഒരു ഭ്രാന്തൻ ഐഡിയ തോന്നി. ദൂരമുണ്ട്, എന്നാലും നമുക്ക് ഇപ്പോൾ ഒ.വി ഉഷയെ വീട്ടിൽ ചെന്നു കണ്ടാലോ? അതൊരു മനോഹരമായ ആശയമായിരുന്നു.എല്ലാവരും റെഡി.കൂട്ടത്തിൽ യാഥാർത്ഥ്യബോധമുണ്ടായിരുന്ന ആരോ ഒരാൾ പക്ഷേ അതു തടഞ്ഞു. ഇന്നിപ്പോൾ പന്ത്രണ്ടു കഴിഞ്ഞു. നാളെ പോകാം. പിറ്റേന്ന് പക്ഷേ, മറ്റൊരു ദിവസമായിരുന്നു. അന്നേ രാത്രി ഒ.വി ഉഷയുടേതും. ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന ഒരു കവിക്കുവേണ്ടി അവരുടെ സാന്നിദ്ധ്യത്തിലല്ലാതെ ജീവിതത്തിലൊരു നാൾ കടൽക്കരയിൽ ഒരു പൗർണ്ണമി രാവിൽ കവിതചൊല്ലിക്കവിഞ്ഞതിൻ്റെ ഓർമ്മ എന്നെ ഇപ്പോഴും കോരിത്തരിപ്പിക്കുന്നു.

ആദ്യം വായിച്ച നിമിഷം തൊട്ട് മനസ്സിൽ ആഴ്ന്നു പതിഞ്ഞ ഈ കവിതകൾ പക്ഷേ ഒരിക്കലും മലയാളിയുടെ പൊതു കവിതകളായില്ല. ഇവരുടെ കവിതകൾ ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന അപൂർവം പേരെ ഞാൻ കണ്ടിട്ടില്ലെന്നല്ല. ഈ കവിതകളെക്കുറിച്ച് ഞാൻ ഏറ്റവും കൂടുതൽ സംസാരിച്ചിട്ടുള്ളത് എൻ്റെ അദ്ധ്യാപിക കൂടിയായിരുന്ന എഴുത്തുകാരി ഗീതാ ഹിരണ്യനോടാണ്. 1995 ൽ ധ്യാനം എന്ന പുസ്തകം വായിച്ച സമയത്തു തന്നെ ഗീതട്ടീച്ചറുടെ തൃശൂരെ വീട്ടിൽ വെച്ച് ഞാനീ കവിതകൾ ചൊല്ലിയതോർക്കുന്നു. അവർ പോയതിനു ശേഷം ഈ കവിതകളെപ്പറ്റി ആരോടും തുടർച്ചയായി പറയാൻ അവസരമുണ്ടായിട്ടില്ല. ഞങ്ങളെപ്പോലുള്ള വായനക്കാരുടെ സ്വകാര്യ കവിയായിരുന്നു ഒ.വി.ഉഷ എന്നും.തീർത്തും സ്വകാര്യമായി ഉള്ളിൽ കടന്നുവന്ന് നിറയുന്ന സ്വാഭാവമാണ് ആ കവിതകൾക്കുള്ളത്. സ്വകാര്യമായെത്തി ഉള്ളിൽ നിറയുക എന്നത് ഏതു കലയുടെയും എന്ന പോലെ കാവ്യകലയുടെയും ഒരടിസ്ഥാന ധർമ്മമായിരുന്നിട്ടും കേരളത്തിൽ അത് വേണ്ടത്ര മാനിക്കപ്പെട്ടതായി തോന്നുന്നില്ല. ഒരു പൊതുപരിപാടിക്കിടയിൽ നിന്ന് ശബ്‌ദഘോഷത്തോടെ നേരെ വന്ന് നമ്മുടെ മനസ്സിലേക്കു കയറണം കവിത എന്നതാണ് ഇവിടുത്തെ പൊതുസമ്പ്രദായം. അങ്ങനെ കവിത എന്ന പൊതുമണ്ഡലത്തിൽ വേണ്ടത്ര മാനിക്കപ്പെടാതെ പോയിട്ടും ഒ.വി ഉഷയുടെ കവിതകൾ കവിതയുടെ മേൽപ്പറഞ്ഞ ധർമ്മം ആദരിക്കുന്ന ചുരുക്കം വായനക്കാരുടെയുള്ളിൽ വർഷങ്ങളിത്ര കഴിഞ്ഞും പച്ചച്ചു നിൽക്കുക തന്നെ ചെയ്യുന്നു. ഞാൻ ജനിച്ച വർഷമായ 1972 ൽ പുറത്തിയ ധ്യാനം എന്ന സമാഹാരത്തിലെ കവിതകൾ ഞാനിപ്പോഴും ആവേശത്തോടെ വായിക്കുന്നു. അവരുടെ പിൽക്കാല കവിതകളെ അതേ ആവേശത്തോടെ പിന്തുടരാൻ അതെന്നെ പ്രേരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

ഈ കവി ഇന്നോളം എഴുതിയ കവിതകൾക്കു മുന്നിൽ നിൽക്കുമ്പോൾ ഞാനാലോചിക്കുന്നത്,ഇത്രയും സ്വകാര്യതയോടെ നമ്മെ സ്വാധീനിക്കാൻ ഈ കവിതകളെ പ്രാപ്തമാക്കുന്നതെന്ത് എന്നാണ്.
തീർത്തും ഭാവാത്മകമാണവ. ഈ പുസ്തകത്തിലെ ഏതു കവിതയും അതിനുദാഹരിക്കാൻ കഴിയും. മൗനം, ഭാഷണം, സംഗീതം എന്നിവ ഈ കവിയുടെ കാവ്യഭാഷയുടെ അടുത്തടുത്തുള്ള മൂന്നു പടവുകൾ ആകുന്നു. ഒരു കവിതയിൽ മൗനം എന്ന പടവേ ഉള്ളുവെങ്കിൽ മറ്റൊരു കവിതയിൽ ഭാഷണം എന്ന പടവും മറ്റൊന്നിൽ സംഗീതം എന്ന പടവുമാകും. ചില കവിതകളിൽ മൗനത്തിൻ്റെ അടിപ്പടവിൽ നിന്നു തുടങ്ങി ഭാഷണത്തിലൂടെ സംഗീതത്തിലേക്കുയരും. ചിലതിൽ തിരിച്ച് സംഗീതത്തിൽ നിന്നു തുടങ്ങി മൗനത്തിലെത്തും. ഒരാൾ പറയുന്നു എന്ന ചെറുഗദ്യവാക്യത്തിൽ തുടങ്ങുന്ന ഒരു കവിത അവസാനിക്കുക, രാവിൻ്റെയാദ്യശകലം പരന്ന പോൽ, ആദികവിക്കാദ്യകാവ്യം പിറന്ന പോൽ (ഏകാകി) എന്നിങ്ങനെയാകും. കാവ്യഭാഷയുടെ ഈ കയറ്റിറക്കങ്ങൾ ഭാവാത്മകതയെ തീവ്രമാക്കി നിലനിർത്താൻ സഹായിക്കുന്നു.

കൂരിരുട്ടിൽ പെട്ടെന്നൊരു ചെറുതിരി കത്തിച്ചാൽ എന്തൊക്കെ കാണുമോ, കേൾക്കുമോ അത്രയും കാണിക്കും, കേൾപ്പിക്കും, ഈ കവിതകൾ. ഇരുട്ടിനപ്പുറത്ത് ഒരു ജാലകച്ചതുരം തെളിയും.ചിലപ്പോൾ ജാലകത്തിലൂടെ പുറത്ത് പെയ്യുന്ന മഴയുടെ ഇഴകൾ ആ വെളിച്ചത്തിൽ കാണാനാകും. ചിലപ്പോളത്, "നക്ഷത്രം പോലുമെറിഞ്ഞു കളഞ്ഞു കരഞ്ഞ മഴക്കാലത്തിൻ രാത്രി"യായിരിക്കും. പകലെങ്കിൽ, "മനസ്സിൻ ജാലകപ്പഴുതിലൂടവേ വെളിച്ചം ചായുന്ന വിജനത"യാകാം.(വേർപാട്). പകലിൽ സന്ധ്യയാണ് കവിയുടെ നേരം. രാവെങ്കിൽ ഇരുട്ടിനപ്പുറം നിലാവുദിക്കുന്ന പിൻനിലാവുള്ള യാമം.അങ്ങനെയിരുന്ന് യാമങ്ങൾ നീങ്ങേ നിലാവുദിച്ചുയർന്ന് ഭൂമിയെ മായികമാക്കും. ഒരു പദസ്വനം കേൾക്കും.ആരോ വരുന്ന പോലെ തോന്നും. ആ തോന്നൽ വളർന്ന് അക്ഷമവും അനന്തവുമായ കാത്തിരിപ്പായി മാറും. വരുകില്ലേ, വരു നീ, പോരിക എന്നെല്ലാം കൂരിരുട്ടിൽ ആവർത്തിച്ചു മിടിച്ചുകൊണ്ടേയിരിക്കുന്നു ഈ കവിതകൾ. നീയാണ് ക്ഷണിക്കുന്നത്. ഞാനല്ലാത്ത അപരമെല്ലാം നീയാണ്. നീ പ്രേമമാണ്, നീ ദൈവമാണ്. ആകയാൽ ഇവ ഒരേ സമയം പ്രേമകവിതകളും ദൈവാർച്ചനകളുമാണ്. ഈ നീ, പലപ്പോഴും ആര് എന്നറിഞ്ഞുകൂടാത്ത ആരോ ആയിരിക്കും. ഒരു സ്വപ്നദർശനം പോലെ തെളിയുന്ന ആരോ. "കണ്ടതും നിന്നെക്കിനാവിലാണേ ചന്തം ചൊരിയും മുഖവുമാണേ" (കല്യാണം). ജനലിനപ്പുറത്തു നിന്നുള്ള നിശ്വാസശബ്ദം. അല്ലെങ്കിൽ, കണ്ണിലൂടെ ഇടിവെട്ടിത്തകർത്തു കടന്നുപോയ ഒരു ചിരി. നിൻ്റെ വിളികേൾക്കുമ്പോഴുള്ള, നിൻ്റെ ചിരി കേൾക്കുമ്പോഴുള്ള, പ്രാണൻ്റെ പിടച്ചിലാണ് തൻ്റെ കവിതകളിലത്രയും ഈ എഴുത്തുകാരി അനുഭവിപ്പിക്കുന്നത്. ആ പിടച്ചിലിൻ്റെ മറ്റൊരു പേരാണ് ഗാനം. പക്ഷിത്തൊണ്ടയിലെ പാട്ടിനെക്കുറിച്ചു പറയുമ്പോൾ, "ആയതിൻ കണ്ഠത്തിലിപ്പോൾ കുതിക്കുമെന്നായി നിൽക്കുന്ന ശരം പോലെ ഗീതവും!" എന്നേ കവിക്കെഴുതാൻ പറ്റൂ. ഇവ്വിധം ആന്തരജീവിതത്തെ അതീവസാന്ദ്രമായി അനുഭവിപ്പിക്കുന്നു എന്നതുകൊണ്ടാണ് ഇത്രകാലം വായിച്ചിട്ടും ഒ.വി ഉഷയുടെ കവിതകളിൽ നിന്ന് എനിക്ക് വേറിടാനാവാത്തത്. മതപരമോ അനുഷ്ഠാനപരമോ അല്ലാത്ത ആത്മീയത നിലാവ് മിനുങ്ങുന്ന നീർച്ചാലു പോലെ ഈ കവിതകളിലൂടെയൊഴുകുന്നു. (മിനുങ്ങുന്നത് നിലാവോ നീർച്ചാലോ രണ്ടും ചേർന്നോ? മിനുങ്ങുന്നത് ഭാഷയോ ഭാവമോ രണ്ടും ചേർന്നോ?)മലയാള കവിതയിലെ മാസ്റ്റർ റൈറ്റർമാരിലൊരാളായി ടീച്ചറെ ഞാൻ കണക്കാക്കുന്നതും അതുകൊണ്ടാണ്. ലോകം വന്നു ഞെരുക്കുന്ന ഒരു ചെറിയ ഇടത്തിലാണ് ഞാൻ ജീവിക്കുന്നത്. ഈ തിക്കുമുട്ടലിൽ, ബഹളത്തിൽ, എനിക്കു ഭ്രാന്തുപിടിക്കും. ഇതിനെയൊന്ന് അരിച്ചെടുത്താലേ എനിക്കു പിടിച്ചുനിൽക്കാനാകൂ. ഈ അവസ്ഥയിലാണ് ഉഷട്ടീച്ചറുടെ കവിതകൾ ആത്മീയമായി എനിക്ക് അഭയമാകുന്നത്. ഈ കവികളിലൂടെ കടന്നുപോരുമ്പോൾ ശേഷിക്കുന്നതെന്തോ അതാകുന്നു,ഞാൻ!

വർഷങ്ങളെടുത്തുള്ള വായനയിലൂടെ ഈ കവിതകൾ എനിക്കു തന്ന അനുഭൂതി തലത്തെക്കുറിച്ചാണ് മുകളിൽ ഒതുക്കിപ്പറഞ്ഞത്. ഭാഷയുടെ സൂക്ഷ്മതയുടെ കാര്യത്തിലാണെങ്കിൽ ഒരു പാഠപുസ്തകം തന്നെയാണ് ഈ കവിതകളെനിക്ക്. ഉറുമ്പുകളുടെ പരസ്പരഭാഷണം കേട്ട് തൻ്റെ കുതിരയുടെ ദിശമാറ്റിയ സോളമൻ രാജാവിൻ്റെ കഥയോർമ്മിപ്പിച്ച് ഭാഷയെക്കുറിച്ചുള്ള തൻ്റെ ദർശനം ഒരു കവിതയിൽ കവി ഇങ്ങനെ വാറ്റിയെടുക്കുന്നുണ്ട്:

ഭാഷ വാക്കുകളല്ല
ശ്രദ്ധയുടെ പാരമ്യത്തിൽ
പങ്കുചേരലിൻ്റെ അനുഭവമാണ്.

നിമിഷാർദ്ധത്തിൻ്റെ തിളക്കത്തെ ഭാഷയുടെ തിളക്കമാക്കി മാറ്റാൻ ഈ കവിതകൾക്കു കഴിഞ്ഞിരിക്കുന്നു. അന്തിചായുമ്പോൾ, ഒരു ദിനം കൂടി നഷ്ടമായി എന്നു തോന്നുമ്പോൾ, എൻ്റെയുള്ളിലരിച്ചെത്തുന്ന വിഷാദത്തെ ഞാൻ എന്തു ചെയ്യും? ആ അനുഭൂതി ഇങ്ങനെ മൊഴിപ്പെടുത്തി ടീച്ചർ എന്നെ സ്വതന്ത്രനാക്കുന്നു:
തളിരില തോറും
പൂവിതൾ തോറും
ചാഞ്ഞ വെളിച്ചത്തിൻ നിഴലുകൾ
എന്തെഴുതുന്നൂ
നഷ്‌ടപ്പെട്ട ദിനത്തെപ്പറ്റി?

പോക്കുവെയിലിൽ ഒരു തുളസിക്കതിരിൽ പറ്റിച്ചേർന്നിരിക്കുന്ന സുതാര്യമായ ചിറകുള്ള ഒരു കുഞ്ഞുതുമ്പിയെക്കുറിച്ചൊരു കവിത ഇക്കൂട്ടത്തിലുണ്ട്. അതിൻ്റെ നിറഭേദങ്ങളുടെ സൂക്ഷ്മത പ്രകാശിപ്പിച്ച ശേഷം, ദൈവത്തിൻ്റെ കണ്ണുകളിൽ എഴുതിവെച്ചിരിക്കുന്ന ഒരു ദൃശ്യം എന്ന് സംഗ്രഹിക്കുമ്പോൾ, ഭാഷയുടെ സൂക്ഷ്മതയിലൂടെ എങ്ങനെ അമാനുഷികതയിലെത്താം എന്നു ഞാൻ മനസ്സിലാക്കുന്നു.ഇരുട്ടിൽ വല്ലപ്പോഴും കേൾക്കുന്ന കാലൊച്ചകൾ ഈ കവിയുടെ മൊഴിയിൽ കലർന്നിരിക്കുന്നു. കനത്ത നിശ്ശബ്ദതയിൽ മിന്നലുപോലെ ഞെട്ടിക്കുന്ന ചിരിയുടെ ശബ്‌ദവും കലർന്നിരിക്കുന്നു. ആ ചിരി പോലും എന്നിലെ പൗരാണിക വിഷാദത്തെ ഉണർത്തുന്നു. നിൻ്റെ പാട്ടിൽ ഇത്ര ദുഃഖം ആവശ്യമില്ല എന്ന് മറ്റുള്ളവർ പറഞ്ഞതു കേട്ട് സന്തോഷം വരുത്താൻ ശ്രമിച്ചതിനെപ്പറ്റി ഒരു കവിത ടീച്ചർ എഴുതിയിട്ടുണ്ട്. ആനന്ദം എന്ന ആ കവിത അവസാനിക്കുന്നത്, "ആരോ പറയുന്നു പിന്നെയും, നിൻ്റെയീയാനന്ദമെന്തോരു ദുഃഖം" എന്നാണ്. ഒരു നിമിഷം തെളിഞ്ഞു ചിരിക്കുന്ന നിലാവ് മറുനിമിഷം വിഷാദചന്ദ്രികയാവുന്നു. എപ്പോഴും പൊലിഞ്ഞു പോയേക്കാവുന്ന നൈമിഷികമായ നില്പിൻ്റെ തരളതയെ ഈ കവി ഭാഷപ്പെടുത്തുമ്പോൾ വായനക്കാരനായ എൻ്റെ നൈമിഷികമായ അസ്തിത്വത്തിൻ്റെ മൊഴിയായി അതു മാറുന്നു.

ഈ പുസ്തകത്തിലെ കവിതകളിൽ മിക്കതും എനിക്കു പരിചിതമായവ. അതുകൊണ്ടുതന്നെ മുമ്പധികം ശ്രദ്ധിക്കാതിരുന്നവ ഏതെല്ലാം എന്ന കൗതുകം കൂടി ഇത്തവണത്തെ വായനയിൽ കലർന്നിരുന്നു. ടീച്ചറുടെ കവിതകളുടെ പൊതുസ്വഭാവം താരതമ്യേന കുറഞ്ഞ ചിലത് പ്രത്യേകം ശ്രദ്ധയിൽ പെട്ടു. തവളകളുടെ പാട്ടു കേൾപ്പിക്കുന്ന അളന്നേൻ, ചൊരിഞ്ഞേൻ എന്ന കവിതയിൽ ഗൃഹാതുരതയോടെയാണെങ്കിൽ പോലും തെളിഞ്ഞ പ്രസന്നത എനിക്കു വ്യത്യസ്തമായിത്തോന്നി. പഴയ കവിതകളെങ്കിലും സൂര്യനയനം തുറക്കുമ്പോൾ, കല്യാണം തുടങ്ങിയവയിലെ ആഖ്യാനപരത ഈ കവിയുടെ ക്രാഫ്‌റ്റിൻ്റെ വ്യത്യസ്തമായ അടരുകൾ കാണിച്ചുതരുന്നു. കാലമെടുത്ത് കലക്കങ്ങളെല്ലാം ഊറിത്തെളിയുന്ന അനുഭവമാണ് ഈ കവിതകൾ ഒന്നിച്ചു വായിച്ചപ്പോൾ കിട്ടിയ മറ്റൊന്ന്. അലകളെ വേഗമൊതുക്കൂ നിൻ കയ്യാലെ എന്ന് ഒരു കവിതയിൽ കവി ആഗ്രഹിക്കുന്നുണ്ട്. തൻ്റെ മൊഴിക്കൈകൾ കൊണ്ട് അലകളൊതുക്കാൻ കഴിഞ്ഞിരിക്കുന്നു ഈ എഴുത്തുകാരിക്ക്.

ടീച്ചറുടെ കവിതകളെല്ലാം ചേർത്തു പുസ്തകമാക്കുന്ന ഈ സന്ദർഭത്തിൽ ഇക്കാര്യം നന്ദിപൂർവം ഓർക്കുകയല്ലാതെ പെട്ടെന്നു മറ്റെന്തു കഴിയും? ഈ കവിതകളെപ്പറ്റി വിശദമായി എഴുതണമെന്നുണ്ട്. അവ എങ്ങനെ നമ്മുടെ മനസ്സിൽ വിരിഞ്ഞു വിരിഞ്ഞു വരുന്നു എന്നതിനെപ്പറ്റി.പക്ഷേ അതിന് നല്ലൊരു മുന്നൊരുക്കം ആവശ്യമായതിനാൽ മറ്റൊരു സന്ദർഭത്തിലേക്കു മാറ്റിവക്കുന്നു.

ആയിരം അലകൾ ഒറ്റക്കവിത കൊണ്ട് എങ്ങനെ ഒതുക്കാമെന്നതിന് മാതൃകയായി, വായിച്ച ഒരു കവിതയെക്കുറിച്ചു പറഞ്ഞ് ഈ ചെറുകുറിപ്പ് അവസാനിപ്പിക്കട്ടെ. വാർദ്ധക്യം എന്നാണ് കവിതയുടെ പേര്.

തെളിവൂ പച്ചപ്പായൽപ്പാട കെട്ടിയ കുളം
ശാന്തമായൊരു പഴങ്കണ്ണു പോൽ!
അതിലൊരൊറ്റപ്പെട്ട താമര,
വെളുക്കനെ!
എന്നുള്ളിലിരുന്നാരോ
പറയുന്നതു കേൾക്കൂ,
നിശ്ചയം, പഴങ്കണ്ണി-
ന്നറിയാം സ്വപ്നം കാണാൻ!

ആദ്യകാല കവിതകളിലെപ്പോലെ ഞെട്ടിത്തരിച്ച് അടങ്ങാനോ മിന്നിത്തിളങ്ങി പൊലിയാനോ അല്ല ഈ പുതുകവിതകൾക്കു വെമ്പൽ. മറിച്ച് മങ്ങാതെ, മായാതെ നിൽക്കാനാണ്. ഒരൊറ്റത്താമരയെക്കുറിച്ചേ കവി ഇവിടെ പറയുന്നുള്ളൂ. എന്നാൽ കാറ്റിൽ ആയിരം താമരയിലകൾ ഇളകുകയും പൂക്കളുലയുകയും ചെയ്യുന്ന വലിയൊരു താമരപ്പാടമായി ഈ കുഞ്ഞുകവിത എൻ്റെയുള്ളിൽ വളർന്നു വിപുലമാകുന്നു. ആയിരം ഉൽക്കണ്ഠകളും ആധികളും ഏകാകിതകളും സ്വപ്നങ്ങളുമെല്ലാം ഒരു പഴങ്കുളത്തിലേക്കും അതിൽ പൂത്തു നിൽക്കുന്ന ഒറ്റ വെള്ളത്താമരപ്പൂവിലേക്കും തെളിയിച്ചു തിളക്കുന്ന ഈ കല ഒരു സ്വപ്നദർശനം പോലെ എന്നും എന്നെ പ്രലോഭിപ്പിക്കുന്നു. എഴുതുന്നയാളിൻ്റെയും വായിക്കുന്നയാളിൻ്റെയും ഉള്ളാഴം ആ സ്വപ്നത്തിൽ നിഴലിച്ചുകൊണ്ടേയിരിക്കുന്നു.



മദൻബാബു കവിതകളെപ്പറ്റി

കാലമിറങ്ങി വരുന്ന കവിത



എൻ്റെ സർഗ്ഗജീവിതത്തിലെ അപ്രകാശിതമായ ഒരദ്ധ്യായം വർഷങ്ങൾ കഴിഞ്ഞ് പുറത്തുവരുന്നതിനെ ഞാൻ എങ്ങനെയാകും കാണുക? അതു തന്നെ തോന്നുന്നു മദൻബാബുവിൻ്റെ കവിതകൾ ഇപ്പോൾ പുസ്തകരൂപത്തിൽ പുറത്തുവരുമ്പോൾ. 1988 - 89 കാലത്ത് എഴുതിത്തുടങ്ങുമ്പോൾ എൻ്റെ കാവ്യസഹോദരനായിരുന്നു മദൻ. സോണൽ - സർവകലാശാലാതല കവിതാമത്സരങ്ങളിൽ പട്ടാമ്പി കോളേജിൽ നിന്നു ഞാനും പാലക്കാട് വിക്ടോറിയയിൽ നിന്ന് മദനും കവിതാരചനയിൽ പങ്കെടുക്കാനെത്തി പരിചയപ്പെട്ടു. മദനായിരുന്നു രണ്ടോ മൂന്നോ തവണ ഒന്നാംസ്ഥാനം. അപ്പോഴൊക്കെ രണ്ടാം സ്ഥാനത്ത് ഞാനും. കോളേജ് കാലത്തിനു ശേഷം മദനനെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരങ്ങൾ അറിയാതായി. അവൻ കവി എന്ന നിലയിൽ പെട്ടെന്നു തന്നെ ശ്രദ്ധിക്കപ്പെടും എന്നാണ് വിദ്യാർത്ഥിയായിരുന്ന ഞാൻ പ്രതീക്ഷിച്ചത്. എന്നാൽ മദൻബാബു എന്നൊരു കവിയെപ്പറ്റി പിന്നീട് കേൾക്കാൻ നമുക്ക് അവസരം ലഭിച്ചില്ല. ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണാ കോളേജിൽ പഠിച്ചിരുന്ന ശിവദാസ് എന്നൊരു കവിയുടെ കവിതകളും അന്ന് സർവകലാശാലാതലത്തിൽ ശ്രദ്ധിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. ആ പേരും പിന്നീട് കേൾക്കുകയുണ്ടായില്ല. വർഷങ്ങളേറെ കഴിഞ്ഞാണ് മദനെക്കുറിച്ച് എന്തെങ്കിലും ചില വിവരങ്ങൾ കിട്ടുന്നത്. എറണാകുളം കേന്ദ്രമാക്കി നാടകപ്രവർത്തനത്തിലാണ് ഇപ്പോൾ അവൻ മുഴുകിയിരിക്കുന്നത് എന്നറിഞ്ഞു. ഒരിക്കൽ ഫോണിൽ സംസാരിച്ചപ്പോൾ, തിരുവനന്തപുരത്ത് സെക്രട്ടറിയറ്റിൽ ഉദ്യോഗസ്ഥനായതോടെ എഴുത്തിനുണ്ടായ ഇറക്കത്തെപ്പറ്റി മദൻ പറഞ്ഞു. കടന്നു കിട്ടാൻ വലിയ പ്രയാസമായിരുന്നെങ്കിലും, പഠനം കഴിഞ്ഞ് പത്തുകൊല്ലം പണിയില്ലാതെ നടന്ന കാലമാണ് എഴുതാൻ എന്നെ നിർബന്ധിച്ചത് എന്ന് ഞാൻ നന്ദിപൂർവം ഓർത്തു. ഞാൻ മദനുമായുള്ള പരിചയം പുതുക്കിയ സമയത്ത് അവൻ നാടകത്തിൽ നിന്ന് സിനിമയിൽ എത്തിച്ചേർന്നിരുന്നു. മദൻ പ്രധാന റോളിൽ അഭിനയിച്ച ആട്ടം എന്ന സിനിമ ദേശീയ തലത്തിൽ തന്നെ ശ്രദ്ധിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. സംസാരത്തിനിടയിലാണ് മദൻ പറഞ്ഞത്, താൻ ഇപ്പോൾ കവിതകൾ എഴുതുന്നുണ്ടെന്ന്. ചില കവിതകൾ ആനുകാലികങ്ങളിൽ വരികയും ചെയ്തു.സന്തോഷകരമായ വാർത്തയായിരുന്നു അത്. ഇപ്പോളിതാ ആ കവിതകൾ പുസ്തരൂപത്തിൽ ഇറങ്ങുമ്പോൾ അതിന് ഒരു തുടക്കക്കുറിപ്പെഴുതാൻ അവൻ എന്നെത്തന്നെ നിയോഗിച്ചിരിക്കുന്നു. അതെ, എൻ്റെ തന്നെ സർഗ്ഗജീവിതത്തിലെ ഇന്നുവരെ അപ്രകാശിതമായ ഒരധ്യായം ഈ പുസ്തകത്തിലൂടെ പ്രകാശിതമാവുന്നു.

ഏതാണ്ടു നാല്പതു കൊല്ലം മുമ്പുള്ള ആ കാലത്തു നിന്ന് വളർന്നു വന്ന ഒരു കവിയെ ഈ ഒരു പിടി കവിതകളിലൂടെ തെളിച്ചെടുക്കാനാണ് ഈ ചെറിയ കുറിപ്പിലൂടെ ഞാൻ ശ്രമിക്കുന്നത്. അഥവാ അതെൻ്റെ ആവശ്യമാണ്. എന്നെ പൂരിപ്പിക്കലാണ്. ഭാഗ്യവശാൽ അതിനുതകുന്ന പല സൂചനകൾ വഴിക്കു വഴി ഇട്ടുതന്നുകൊണ്ടാണ് ഈ കവിതകൾ നീങ്ങുന്നത്. 1980 കൾക്കൊടുവിൽ മദനൻ എഴുതിത്തുടങ്ങിയ കാലത്തെ ശൈലി ഞാനോർമ്മിച്ചു, ഉറുമ്പുകളുടെ യാത്ര എന്ന കവിത വായിച്ചപ്പോൾ. അത് ഈ കൂട്ടത്തിലേറ്റവും പഴയ കവിതകളിലൊന്നാണോ എന്നു ഞാൻ പ്രത്യേകം അന്വേഷിച്ചിട്ടില്ല. അന്ന് പുതുമയുള്ളതായിരുന്നു ഈ ശൈലി. മൂർത്ത ചിത്രങ്ങളും അരണ്ട ചലനങ്ങളും ഭ്രമാത്മക കഥാസ്വഭാവത്തോടിണക്കി നിലനിൽപ്പിൻ്റെ ശൈഥില്യം കാവ്യരൂപത്തിലൂടെ തന്നെ വെളിപ്പെടുത്തുന്ന തരം എഴുത്തു രീതിയായിരുന്നു അവൻ്റേത് എന്നു ഞാനോർക്കുന്നു. ഉറുമ്പുകളുടെ യാത്രയിൽ ഇപ്പോഴുമെനിക്കാ ശൈലി വായിക്കാം. വറുതിക്കാലത്ത് ഇരതേടിപ്പോകുന്ന വരിയുറുമ്പുകൾക്ക് ഏതോ അണപ്പല്ലിൽ നിന്ന് ഒരിറച്ചിക്കഷണം കിട്ടുന്നു. അതു തിന്നു മദിച്ച ഉറുമ്പുകളോട് ശേഷിച്ച ഇറച്ചിത്തുണ്ട് ഇങ്ങനെ പറയുകയാണ്: "ഉറക്കം പിടിച്ച നേതാവിൻ്റെ ദേഹത്തുകൂടെയാണ് തിരിച്ചിറങ്ങുന്ന വഴി" ഉച്ഛിഷ്ടമായ ഇറച്ചിത്തുണ്ടം വഴി കാണിച്ചതിൻ്റെ ദുരന്ത ഫലശ്രുതിയെപ്പറ്റിത്തന്നെയാണ് തുടർക്കവിതകളിലും മദനൻ എഴുതുന്നത്.

എൻ്റെ ഓർമ്മയിൽ ബാക്കി നിൽക്കുന്ന മദനൻ്റെ കവിതാ ശൈലി കാണിക്കാനാണ് ഉറുമ്പുകളുടെ യാത്ര എന്ന കവിതയിൽ നിന്നു തുടങ്ങിയത്. ഉപശീർഷകങ്ങൾ നൽകി ഖണ്ഡങ്ങളായി കവിതയെഴുതുന്നതിൻ്റെ പുതുമ, വലിയ വായനയൊന്നും തുടങ്ങിയിട്ടില്ലാത്ത ഒരു പ്രീഡിഗ്രിക്കാരനായിരുന്ന എന്നെ അന്ന് ഏറെ ആകർഷിക്കുകയുണ്ടായി. അവൻ കവിതയെഴുതിയ കടലാസ് കണ്ടപ്പോഴത്തെ അത്ഭുതം ഇപ്പോഴും ഞാൻ ഓർക്കുന്നു. എന്നാൽ പ്രമേയപരമായി നോക്കിയാൽ ഈ കുറിപ്പിൽ പരാമർശിക്കേണ്ട ആദ്യകവിത ഇതല്ല എന്നു തോന്നുന്നു. അച്ഛനെ യാത്രയാക്കാനും സ്വീകരിക്കാനും വേണ്ടി കുട്ടിക്കാലത്ത് റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനിലേക്കു തുടർച്ചയായി നടത്തിയ യാത്രകളാണ് തന്നെ മുതിർന്നവനാക്കിയത് എന്നാഖ്യാനം ചെയ്യുന്ന X എന്ന കവിത ആ നിലയിൽ ഒരു തുടക്കമാണ്. കുട്ടി മുതിരുന്നതിൻ്റെ മനോഹരമായ ആവിഷ്ക്കാരമാണാ കവിത. അച്ഛൻ വരുന്നു, പോകുന്നു. അച്ഛനെ യാത്രയാക്കാൻ കുട്ടി വരുന്നു, പോകുന്നു. അച്ഛൻ ഇറങ്ങി വരികയും കയറിപ്പോവുകയും ചെയ്ത തീവണ്ടി ഓരോ തവണയും അകന്നകന്നു പോകുന്നു. ഇതിനിടയിലൂടെ താൻ വലുതായി വലുതായി വരുന്നത് കുട്ടി അറിയുന്നു. ഇങ്ങനെ ചലനാത്മകമാണ് ആ കവിത. ലോകം തിരശ്ചീനമായി വിപുലപ്പെടുന്നതിനിടയിലൂടെ കുട്ടി ലംബമായി വളർന്നുയരം വച്ച് മുതിർന്നവനാകുന്നു. ആത്മകഥാപരമായിട്ടല്ലാതെ ഈ മുതിർച്ച വേറൊരു നിലയിൽ ആവിഷ്‌ക്കരിക്കുന്ന കവിതയാണ് വര. കലാകാരനായ ഒരു കുട്ടിയെക്കുറിച്ചാണത്. അവൻ നടത്തിയ കലാസൃഷ്ടികളൊക്കെ സ്വാതന്ത്ര്യം പ്രഖ്യാപിച്ചു. അതവൻ്റെ ഉടമസ്ഥതാബോധത്തെ ഉണർത്തി. സൃഷ്‌ടികളെ നിയന്ത്രിക്കേണ്ടത് സ്രഷ്ടാവായ താൻ തന്നെയാണ്. ഏതു കലാകാരനിലുമുണ്ട്, അയാളെത്ര കുഞ്ഞായാലും ഒരു ഫാസിസ്റ്റ്. ഒടുവിൽ അവൻ രചിക്കുന്ന കലാസൃഷ്ടി അവനെത്തന്നെ പിടികൂടുന്നു. വരച്ച വീടുകൾ ജയിലായപ്പോൾ തെരുവിലേക്കിറങ്ങുകയല്ലാതെ വേറെ വഴിയുണ്ടായില്ല. മുമ്പ് അവനിൽ നിന്ന് അവൻ്റെ സൃഷ്ടികൾ രക്ഷപ്പെട്ടതുപോലെ സ്വന്തം സൃഷ്‌ടിയായ വീടെന്ന ജയിലിൽ നിന്ന് അവൻ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനായി തെരുവിലിറങ്ങുന്നു. തെരുവ് ജീവിതമായി അവനെ മുറിപ്പെടുത്തുന്നു. മുറിവ് അവനെ അറിവിലേക്കുയർത്തുന്നു. സൃഷ്ടിയുടെ കാലത്ത് കലാകാരൻ അരയന്നത്തെ അമ്പെയ്ത ദേവദത്തനായിരുന്നു. സ്വന്തം സൃഷ്‌ടി തന്നെ അയാളെ തടവിലടയ്ക്കാൻ ശ്രമിക്കുമ്പോൾ ആ മുറിവ് ദേവദത്തനെ സിദ്ധാർത്ഥനാക്കുന്നു. രത്നാകരൻ്റെയും വാല്മീകിയുടെയും കഥക്കു പകരം പുതിയൊരു ദേവദത്ത - സിദ്ധാർത്ഥ കഥ കവി രചിക്കുന്നു. ഈ കഥയനുസരിച്ച് ഒരേ കലാകാരനിലെ ഹിംസാലുവായ ഫാസിസ്റ്റും അറിവുദിച്ച വിവേകിയുമാണ് യഥാക്രമം ദേവദത്തനും സിദ്ധാർത്ഥനും. ആവിഷ്ക്കാരത്തിലെ ഹിംസാത്മകയെ കുടഞ്ഞുകളയുന്ന കലാകാരൻ്റെ മുതിർച്ചയെക്കുറിച്ചാണ് ഈ കവിത. ജയിലായ വീട് വിട്ടു പോയ കുട്ടി പിന്നീട് വളരെക്കാലം കഴിഞ്ഞ് കാണാതായവൻ എന്ന കവിതയിലൂടെ തിരിച്ചെത്തുമ്പോൾ കാണുന്നത് "ചുമരിൻ മുഖത്ത് അറിയാതെ പിണഞ്ഞ ഒരടിയുടെ പാടു പോലെ ചില്ലിട്ട" സ്വന്തം ചിത്രമാണ്. അതെ, കാണാതെ പോയ തന്നെ കണ്ടെത്താനുള്ള ശ്രമങ്ങളും ആ ശ്രമങ്ങൾ നൽകുന്ന തിരിച്ചറിവുകളുമാണ് മദനൻ്റെ കവിതകൾ.

ജീവിതപ്രവാഹത്തിൽ ഒഴുകുന്നതായി കവി സ്വയം കാണുന്നു. പുഴയെന്നു പറയാനാവാത്തൊരു നീർച്ചാലിനു നടുവിലെ വലിയൊരു പാറ ഒടുക്കം ചെറിയൊരു കല്ലാകുംപോലെ പൊതു മലയാളി ബുദ്ധിജീവിതത്തിലൂടെ ഒഴുകിയൊഴുകി താൻ ഇമ്മട്ടിൽ ഉരുവപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. അതെ, സമകാല ജീവിതത്തിൻ്റെ ശേഷിപ്പുമാത്രമാണ് താൻ. ബുദ്ധിജീവിതം അഥവാ ഒരു കല്ലിൻ്റെ കഥ എന്ന ഈ കവിതയുടെ തുടർച്ചയായി, മലയാളി ബുദ്ധിജീവിതത്തിലൂടെ ഒഴുകുന്ന രണ്ടു കല്ലുകളെ കാണിച്ചു തരുന്നു വൈരുദ്ധ്യാത്മക ജീവിതവാദം എന്ന കവിത. ഉപഭോഗാസക്തിയും ധൈഷണികാവേശവും ഇടപിണഞ്ഞ ജീവിതമാണ് നമ്മെ ഇങ്ങനെ ഉച്ഛിഷ്ടങ്ങളോ അവശിഷ്ടങ്ങളോ ആക്കുന്നത്. ഈ സമ്മർദ്ദത്തിൽ പെട്ടു ചതഞ്ഞരയുന്നത് ഏറ്റവും സ്വാഭാവികമായ ഭാവങ്ങളും വികാരങ്ങളുമാണ്. അവയുടെ സ്ഥാനം ഇമോജികൾ കയ്യേറിക്കഴിഞ്ഞു. വികാരങ്ങളില്ല, ശേഷിച്ചത് ഇമോജികൾ. അവയുമിതാ തീർന്നിരിക്കുന്നു. പുതിയ ഇമോജിക്കായി പരതിപ്പരതിത്തളരുന്ന ദൈവത്തെക്കുറിച്ചാണ് ഇമോജികളുടെ ഘോഷയാത്ര എന്ന കവിത.

വൈകാരികതയുടെ അപ്രത്യക്ഷമാകലും ഗ്രാമീണതയുടെ മായലും തമ്മിൽ ബന്ധമുണ്ടെന്ന് ഈ കവിതകൾ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു. പാലക്കാടൻ ഗ്രാമത്തിൽ നിന്ന് മകൻ്റെ ജഡം ഏറ്റുവാങ്ങാൻ നഗരത്തിലെത്തുന്ന 'കടൽത്തീരത്തി'ലെ വെള്ളായിയപ്പൻ നഗരവഴികളിൽ നിലച്ചു പോകുന്നതായി ഒരു കവിതയിൽ മദനൻ എഴുതുന്നു. മുത്തശ്ശിയെക്കുറിച്ചുള്ള ഓർമ്മനനവിൻ്റെ ശേഷിപ്പ് കർക്കടകത്തിൻ്റെ കടവിലൊരു കാക്കയായി മാറുന്നു. ബന്ധങ്ങളുടെ ബാക്കിയായി ആക്രി സാധനങ്ങളും കറൻ്റുബില്ലും മാറുന്നു,നഗരകവിതകളിൽ. ഗ്രാമം കുട്ടിയും നഗരം മുതിർച്ചയുമാകുന്നു. കഴിഞ്ഞ നാല്പതു കൊല്ലംകൊണ്ട് കേരളത്തിനുണ്ടായ മാറ്റം അതിൻ്റെ വൈകാരിക ആഴത്തോടെ ഈ കവിതകളിൽ നിഴലിക്കുന്നു. അഥവാ വൈകാരികത കൈമോശമാകുന്നതിനെക്കുറിച്ചോർത്തുള്ള ഉൽക്കണ്ഠാകുലമായ ആഴത്തോടെ. ആ ആഴം സാന്ദ്രമാകുക സ്പർശത്തിലാണ്. തൊട്ടുകൂടായ്മയുടെ ഭൂതകാലത്തിൽ നിന്ന് കഴിഞ്ഞ ഒരു നൂറ്റാണ്ടുകൊണ്ട് തൊട്ടു വളർന്നവനാണ് മലയാളി. ഇന്നു വീണ്ടും നാം തമ്മിൽ തൊടാതായിരിക്കുന്നു എന്ന് മദനൻ്റെ കവിത നെടുവീർക്കുന്നു. തൊട്ടു സംസാരിച്ചിരുന്ന ഒരു കൂട്ടുകാരൻ്റെ മരണത്തെക്കുറിച്ചുള്ള തൊട്ട് എന്ന കവിത തൊടലിൻ്റെ കേരളചരിത്രത്തെ വൈകാരികതയോടെ തൊട്ടുണർത്തുന്നു. കൂട്ടുകാരൻ മരിച്ചിരിക്കുന്നു. അവൻ്റെ തൊടൽ ശേഷിക്കുന്നു.

അതെ, എല്ലാ നിലയിലും ശേഷിപ്പുകളുടെ പുസ്തകമാണ് ഇത്. അര നൂറ്റാണ്ടുകാലത്തെ തൻ്റെയും നാടിൻ്റെയും ജീവിതത്തിൻ്റെ ശേഷിപ്പെന്ത് എന്ന് ഇവ പരിശോധിക്കുന്നു. മരിച്ചുപോയ മുത്തച്ഛൻ്റെ ഓർമ്മയുടെ ശേഷിപ്പായി തൻ്റെ എഴുത്തു മേശപ്പുറത്തെ തന്നെ കവി കാണുന്നു. ആത്മബന്ധങ്ങളുടെ ശേഷിപ്പാകുന്നു എഴുത്ത്, കവിത. ഐറിഷ് കവി ഷീമസ് ഹീനി പ്രശസ്തമായ കിളക്കൽ (Digging) എന്ന കവിതയിൽ കർഷകനായിരുന്ന മുത്തച്ഛൻ മണ്ണിൽ കിളച്ച് ഉരുളക്കിഴങ്ങു നടുന്നതിൻ്റെ ഒരു ചിത്രം വരയുന്നുണ്ട്. തുടർന്നു കവി പറയുന്നു, എന്തു ചെയ്യാം, താൻ കർഷകനായില്ല, തൻ്റെ കയ്യിലുള്ളത് കൈക്കോട്ടല്ല, പേനയാണ്, ആ പേനകൊണ്ട് താൻ കിളക്കും എന്ന്. ആത്മബന്ധങ്ങളുടെ ശേഷിപ്പാണ് തൻ്റെ എഴുത്ത് എന്ന് മദൻബാബുവിൻ്റെ പച്ച എന്ന കവിത മറ്റൊരു വിധത്തിൽ പറയുന്നു. മുത്തച്ഛനെ അടക്കിയ ആൽച്ചുവടും മുത്തച്ഛനിരുന്ന പാളംകല്ലും കുളിക്കാൻ ഇറങ്ങിപ്പോയ ഒതുക്കുകളും ഉറങ്ങാൻ കിടന്ന നീളൻ കല്ലും തലചായ്ച്ച വേരുമെല്ലാം ആ ബന്ധത്തിൻ്റെ തിരുശേഷിപ്പുകളായി കവിതയിൽ കടന്നുവരുന്നു.

മനസ്സിൽ പല കാലത്തടിഞ്ഞവയെല്ലാം വലിച്ചു പുറത്തിടുന്നതിനെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു സ്വപ്‌നമാണ് ആഴത്തിലുയരത്തിൽ എന്ന കവിത. കിണറ്റിൽ വീണവ പുറത്തെടുക്കുംപോലെ കവി കവിതയിൽ നിന്ന് ശേഷിപ്പുകൾ പുറത്തെടുക്കുന്നു. ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ട നഗരത്തിൽ ശേഷിച്ചവ കുഴിച്ചെടുക്കുന്നു ഉദ്ഖനനം എന്ന കവിത. ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ട മനസ്സു തന്നെയാണാ നഗരം എന്ന് അടിവരയിടുന്നുണ്ട് കവി. ഇങ്ങനെ പുറത്തിടുന്ന അവശിഷ്ടങ്ങൾ ഒരേ സമയം നഷ്ടങ്ങളും ഇഷ്ടങ്ങളും ശിഷ്ടങ്ങളുമാണെന്ന് സീൻ മഹസ്സർ എന്ന കവിതക്കൊടുവിൽ കവി തുറന്നു പറയുന്നുണ്ട്.

എല്ലാറ്റിലുമുണ്ട്
അടർന്നുപോയ ജീവൻ്റെ ശിഷ്ടം
അടരാനാവാത്ത
ജീവിതത്തിൻ്റെ ഇഷ്ടം.

അടർന്നു പോയവയും അടരാനാവാത്തവയും ഈ അവശിഷ്ടങ്ങളിൽ സംഗമിക്കുന്നു.കൊല നടന്ന സ്ഥലത്തെ ശേഷിപ്പുകളിൽ നിന്നാണ് സീൻ മഹസ്സർ തുടങ്ങുന്നത്. പുസ്തകത്തിൽ തൊട്ടടുത്തായി ചേർത്തിരിക്കുന്ന കവിത സ്വാഭാവികമായി കാലമൃത്യുവടഞ്ഞ മുത്തച്ഛനെക്കുറിച്ചുള്ള, നേരത്തേ പരാമർശിച്ച പച്ച എന്ന കവിതയാണ്. ഒരേ സമയം ഹിംസാത്മകവും സൃഷ്ട്യുൻമുഖവുമായ കാലത്തിൻ്റെ ശേഷിപ്പുകളെക്കുറിച്ചാണ് കവി ഈ കവിതകളിലൂടെ ആവർത്തിച്ചു പറയുന്നത്. കഴിഞ്ഞു പോയതിൻ്റെ ശേഷിപ്പുകളിൽ ദുരഭിമാനംകൊണ്ടു പുലരുന്ന ഇന്ത്യൻ ജനതയുടെ രാഷ്ട്രീയ ജീവിതത്തെ വിചാരണ ചെയ്യുന്നുണ്ട് കോൾമയിർ എന്ന കവിത. ഹിംസയുടെ ശേഷിപ്പാകുന്നു ഏതു കേണലിൻ്റെയും ഏകാന്തജീവിതം എന്ന് മറ്റൊരു കവിതയിൽ(ഏകാന്തം).

ഇങ്ങനെ അവശിഷ്ടങ്ങളുടെ രൂപകഭാഷകൊണ്ട് സംസാരിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്ന കവിതയാകുന്നു മദനൻ്റേത്. അവ സ്വയം അവശിഷ്‌ടമായി മാറുന്നില്ല.പൂച്ച,സന്യാസി എന്ന കവിതയിലെപ്പോലെ ഒരട്ടറിമറി ഈ കവിതകളെ ശേഷിപ്പുകളല്ലാതാക്കുന്നു. ശേഷിപ്പുകളിലേക്കു ചൂണ്ടുന്ന വിരലുകളാക്കുന്നു.നാല്പതു കൊല്ലം മുമ്പ് തൻ്റെ കവിതയെയും കൊണ്ട് മല കയറിപ്പോയ മദനനല്ല ഇത്. ധ്യാനം കഴിഞ്ഞ് മദനനെയും കൊണ്ട് മലയിറങ്ങി വരുന്ന കവിതയാണിത്. അന്നറിഞ്ഞ ആ ചങ്ങാതി പിന്നെവിടെപ്പോയോ? നാല്പതുകൊല്ലം കഴിഞ്ഞ് അവൻ്റെ കവിതയെ ഇന്നറിയുന്നു. കവി അതിൻ്റെ മറവിൽ. സന്യാസിയെയും കൊണ്ട് പൂച്ച എന്നപോലെ മദനനെയും കൊണ്ട് അവൻ്റെ കവിത.ഇനി കവിയല്ല,കവിതയാണ് മുന്നിൽ നിന്നു നമ്മളോടു സംസാരിക്കുക.

Thursday, October 22, 2026

റെയ് ആർമൻട്രൗട്ട് (യു.എസ്.എ, ജനനം:1947)

പ്രതികഥ

റെയ് ആർമൻട്രൗട്ട് (യു.എസ്.എ, ജനനം:1947)

ഒരു പെൺകുട്ടി ഓടുന്നു.
എന്നോടു പറയരുത്,
"അവളോടുന്നത് ബസ് പിടിക്കാനാണ്" എന്ന്.

അതങ്ങു മാറ്റിവെച്ചേക്കൂ!

Wednesday, October 21, 2026

മിഹാലി ലദാനി (ഹങ്കറി, 1934 - 1986)

മൂന്ന് ചിത്രങ്ങൾ

മിഹാലി ലദാനി (ഹങ്കറി, 1934 - 1986)


വൃക്ഷച്ചോരമണം. ഇന്നു രാത്രി
കാടൊന്നാകെ ഞരമ്പു മുറിച്ചു;
മാൻ കരഞ്ഞു.

പൊടിയിലൂടൊരെറുമ്പ് വലിഞ്ഞിഴഞ്ഞു പോകുന്നു.
എൻ്റെ അത്താഴത്തിൽ നിന്നൊരു തുണ്ടു ചുമന്ന്.
സന്തോഷാവേശത്താൽ ഒരുനാൾ ഞാനുമങ്ങനെ പോകും.

മരങ്ങളെ നോക്കേ, അനുകമ്പയാൽ ഞാൻ സ്തബ്ധനായ്
മുറിപ്പെട്ട്, അവ ദൈവത്തോടിരക്കുന്നു
ഒരു കിളിക്കൂടിനായ്.

Tuesday, October 20, 2026

ഓർഹാൻ വെലി (തുർക്കി,1914- 1950)

ഓർഹാൻ വെലി (തുർക്കി,1914- 1950)


കൂട്ടുകാരൻ സാബ്രി

കൂട്ടുകാരൻ സാബ്രിയോട്
എപ്പോഴും ഞാൻ സംസാരിക്കും
എപ്പോഴും മദ്യപിച്ച്
രാത്രിയിൽ തെരുവിൽ വെച്ച്.
എപ്പോഴും അയാൾ പറയും,
"വീട്ടിലെത്താൻ നേരം വൈകി"
എപ്പോഴുമുണ്ടയാളുടെ
കയ്യിൽ രണ്ടു റൊട്ടിത്തുണ്ട്.


റോബിൻസൺ

മുത്തശ്ശിയാണെൻ്റെ
ഏറ്റവും പ്രിയപ്പെട്ട ബാല്യകാലസുഹൃത്ത്,
ലില്ലിപ്പുട്ടുകാരുടെ കയ്യിൽപ്പെട്ട്
ഗള്ളിവറിനുണ്ടായ ദുരിതങ്ങൾ കണ്ട്
ഒരുമിച്ചു കരഞ്ഞതു തൊട്ട്
വിജനദ്വീപിൽ നിന്നു റോബിൻസണെ രക്ഷിക്കാൻ
ഒരുമിച്ചു ശ്രമിച്ചന്നു തൊട്ട്.


തിരക്കിലാവാൻ

സുന്ദരികളായ സ്ത്രീകൾ കരുതുന്നു
ഞാനെഴുതിയ പ്രണയകവിതകൾ
അവരെക്കുറിച്ചാണെന്ന്.
ഞാനെപ്പോഴും വിഷമിക്കുന്നു,
തിരക്കിലായിരിക്കാൻ വേണ്ടിയാണ്
ഞാനവ എഴുതിയതെന്നോർത്ത്.



മരം

മരത്തിലേക്ക് ഞാനൊരു കല്ലെറിഞ്ഞു
കല്ല് താഴെ വീണില്ല
വീണില്ല
മരമെൻ്റെ കല്ലിനെ തിന്നു
മരമെൻ്റെ കല്ലിനെ തിന്നു
എനിക്കെൻ്റെ കല്ല് വേണം



യാത്രാകവിതകൾ

1
നിങ്ങൾ യാത്ര ചെയ്യുമ്പോൾ
നക്ഷത്രങ്ങൾ നിങ്ങളോടു സംസാരിക്കും
അവ പറയുക
സങ്കട കാര്യങ്ങൾ

2
സന്ധ്യക്ക് മദ്യപിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ
ഒരാൾ മൂളുന്ന പാട്ട്
ആനന്ദകരം
അതേ പാട്ട്
അങ്ങനെയല്ല
ഒരു തീവണ്ടിജ്ജനാലക്കുള്ളിൽ നിന്നാകുമ്പോൾ



എൻ്റെ കണ്ണുകൾ

എവിടെ,
എവിടെ എൻ്റെ കണ്ണുകൾ?

പിശാച് അവ എടുത്തുകൊണ്ടുപോയി.
വിൽക്കാൻ കഴിയാഞ്ഞതിനാൽ മടക്കിത്തന്നു.

ഹോ,എവിടെ,
എവിടെ എൻ്റെ കണ്ണുകൾ?


മാതൃഭൂമിക്കുവേണ്ടി

മാതൃഭൂമിക്കു വേണ്ടി
നാം ചെയ്യാത്തതെന്തുണ്ട്,
നമ്മളിൽ ചിലർ മരിച്ചു,
ചിലർ പ്രസംഗിച്ചു.


അകം

ജനലുകളാണ് ഭേദം
പക്ഷികൾ കടന്നുപോകുന്നതെങ്കിലും
നിങ്ങൾക്കു കാണാം
നാലു ചുമരിനു പകരം


വേർപാട്

ബോട്ടിനു പിന്നിൽ ഞാൻ നിന്നു.നോക്കുന്നു.
വെള്ളത്തിലേക്കു ചാടാനെനിക്കു വയ്യ; ലോകം സുന്ദരമാണ്.
ഞാനും ഒരു മനുഷ്യനാണ്. സർവോപരി, കരയാനെനിക്കു വയ്യ.

അഹ്‌മദ് ഹംദി ടാൻപിനാർ (തുർക്കി,1901- 1962)

മധുശാല

അഹ്‌മദ് ഹംദി ടാൻപിനാർ (തുർക്കി,1901- 1962)

കാലത്തിൻ്റെ മധുശാലയിൽ
പവിഴ നിറമുള്ള വീഞ്ഞു ചഷകമായ്
സ്വയം സമർപ്പിക്കുന്നു
ഒരു പനിനീർപ്പൂവ്